Deputat Toshboyeva Dilafro‘z Jummayevna maqolasida O‘zbekistonda xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish jamiyat taraqqiyotining asosiy mezoni ekanligini ta’kidladi. JARAYONDA qariyb 100 ta normativ-huquqiy hujjat qabul qilinib, gender tengligi, iqtisodiy mustaqillik va siyosiy ishtirokni ta’minlash bo‘yicha tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda.

Ushbu siyosatning asosiy yo‘nalishlari: ayollar bandligi va tadbirkorligini rag‘batlantirish (“Ayollar daftari” tizimi orqali), sifatli ta’lim va innovatsiyalardagi faolligini oshirish, hamda zo‘ravonlikka qarshi kurashda himoya orderi institutini joriy etish va ijtimoiy yordam tizimini rivojlantirish. Muallif xulosa qilib, oilani mustahkamlash va ayollarning huquqlarini to‘liq ta’minlash barqaror davlat va farovon kelajak shartini tashkil etishini ta’kidladi.

Bugungi kunda Yangi O‘zbekistonni barpo etish yo‘lida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlarning markazida, eng avvalo, inson qadri, uning huquq va manfaatlarini ta’minlash, munosib turmush sharoitlarini yaratish kabi ezgu maqsadlar mujassam. Bu jarayonda xotin-qizlarning jamiyatdagi o‘rni va mavqeini yuksaltirish, ularning huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylanmoqda.

Zero, ayol — nafaqat oila, balki jamiyat taraqqiyotining ham muhim tayanchi. Ayolning bilimli, huquqiy jihatdan savodli, iqtisodiy jihatdan mustaqil va ijtimoiy faol bo‘lishi butun jamiyatning rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Huquqiy himoya — davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishi

So‘nggi yillarda mamlakatimizda xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan mustahkam huquqiy baza shakllantirildi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, bu yo‘nalishda qariyb 100 ta normativ-huquqiy hujjat qabul qilingan bo‘lib, ular ayollarning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilmoqda.

Gender tenglikni ta’minlash, xotin-qizlarning jamiyat va davlat boshqaruvidagi ishtirokini kengaytirish, ularning mehnat qilish, ta’lim olish, kasb-hunar egallash, tadbirkorlik bilan shug‘ullanish va o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish huquqlarini kafolatlash borasida tizimli ishlar olib borilmoqda.

Bu boradagi islohotlarning muhim jihati shundaki, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash endilikda faqat ijtimoiy yordam ko‘rsatish bilan cheklanib qolmay, balki ularning imkoniyatlarini kengaytirish va jamiyatdagi faol ishtirokini ta’minlashga qaratilmoqda.

Ayolning iqtisodiy faolligi — oilaning farovonligi

Bugungi islohotlarda xotin-qizlarning bandligini ta’minlash, ularni tadbirkorlikka jalb etish, kasb-hunarga o‘qitish va daromad manbalarini yaratish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda.

Ayniqsa, ehtiyojmand va ijtimoiy himoyaga muhtoj xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularni kasbga o‘rgatish, ish bilan ta’minlash va tadbirkorlik tashabbuslarini rag‘batlantirish orqali oilalarning iqtisodiy barqarorligini mustahkamlashga katta ahamiyat berilmoqda.

Bu borada “Ayollar daftari” kabi manzilli tizimlar muhim vositaga aylanib, muammolarni aniqlash va har bir xotin-qizning ehtiyojidan kelib chiqib amaliy yordam ko‘rsatish imkonini bermoqda.

Xotin-qizlarning iqtisodiy mustaqilligi — bu shunchaki daromad manbai emas. Bu, avvalo, ayolning o‘z kelajagi va oilasi farovonligi uchun mustaqil qaror qabul qila olish imkoniyatidir.

Ta’lim va bilim — ayol salohiyatining asosiy omili

Bugungi kunda qizlarning sifatli ta’lim olishi, oliy ma’lumotga ega bo‘lishi, ilm-fan va innovatsiya sohalarida faol ishtirok etishi uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda.

Chunki bilimli ayol — bilimli avlod tarbiyachisi. Ayolning ma’rifati, dunyoqarashi va kasbiy salohiyati kelajak avlodning intellektual va ma’naviy rivojiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Shu bois xotin-qizlarning ta’lim olishi, ilmiy izlanish olib borishi, zamonaviy kasblarni egallashi va yuqori malakali mutaxassis sifatida shakllanishini qo‘llab-quvvatlash mamlakat taraqqiyotining uzoq muddatli strategik vazifalaridan biridir.

Ayollar siyosiy va ijtimoiy hayotda faol

Jamiyat taraqqiyotini xotin-qizlarning faol ishtirokisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Bugun ayollar davlat boshqaruvi, parlament, mahalliy Kengashlar, ta’lim, tibbiyot, tadbirkorlik, ilm-fan va boshqa ko‘plab sohalarda samarali faoliyat yuritmoqda.

Ayollarning qarorlar qabul qilish jarayonidagi ishtiroki ortib borayotgani jamiyat hayotida muhim o‘zgarishlarni yuzaga keltirmoqda.

Ayniqsa, mahalla darajasida xotin-qizlar bilan ishlash tizimining kuchaytirilishi ularning muammolarini joyida aniqlash, oilalardagi ijtimoiy muammolarga manzilli yondashish va ayollarning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash imkonini bermoqda.

Zo‘ravonlikka qarshi kurash — umumjamiyat vazifasi

Xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish haqida so‘z borganda, ularni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish masalasi alohida ahamiyat kasb etadi.

Mamlakatimizda zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlarni himoya qilishning huquqiy mexanizmlari takomillashtirilib, himoya orderi instituti joriy etilgan. Shuningdek, muammoli oilalar bilan individual ishlash, zo‘ravonlik holatlarini erta aniqlash va jabrlanganlarga ijtimoiy-huquqiy yordam ko‘rsatish tizimi rivojlantirilmoqda.

Biroq zo‘ravonlikka qarshi kurash faqat davlat idoralarining vazifasi emas. Bu borada mahalla, oila, ta’lim muassasalari, jamoatchilik va ommaviy axborot vositalarining hamkorligi muhim.

Oilada o‘zaro hurmat, mehr-oqibat va mas’uliyat muhitini shakllantirish zo‘ravonlikning oldini olishning eng samarali yo‘llaridan biridir.

Oila — jamiyatning mustahkam poydevori

Oila va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash siyosati bir-biridan ajralmas tushunchalardir. Chunki oiladagi muhit, avvalo, ayolning huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy holatiga bevosita bog‘liq.

Shu sababli bugungi islohotlarda oilalarni mustahkamlash, oilaviy nizolarning oldini olish, yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash, farzand tarbiyasiga mas’uliyatni oshirish va sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirishga katta e’tibor qaratilmoqda.

Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi tizimining asosiy vazifalari ham xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish hamda oilalarni mustahkamlashga qaratilgan.

Xulosa

Bugungi O‘zbekistonda xotin-qizlarga munosabat — jamiyatning rivojlanish darajasini belgilovchi muhim mezonlardan biridir.

Ayolning huquqi himoyalangan, uning mehnati qadrlangan, bilim olishi va kasb egallashi uchun imkoniyat yaratilgan, tadbirkorlik tashabbusi qo‘llab-quvvatlangan, siyosiy va ijtimoiy hayotdagi ishtiroki ta’minlangan jamiyatgina barqaror va farovon taraqqiy eta oladi.

Shu ma’noda, xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish — faqat ayollar masalasi emas. Bu butun jamiyatning, davlatning va har bir oilaning umumiy vazifasidir.

Bugungi keng ko‘lamli islohotlarning asosiy maqsadi ham shundan iboratki, har bir xotin-qiz o‘z qobiliyati va salohiyatini to‘liq namoyon eta olsin, o‘z huquqlarini bilsin, jamiyat hayotida faol ishtirok etsin va farovon kelajak bunyodkoriga aylansin.

Zero, ayol qadrlangan oilada — mehr, ayolning huquqi ta’minlangan jamiyatda — taraqqiyot, ayolning imkoniyati keng bo‘lgan davlatda esa — buyuk kelajak mavjud bo‘ladi.