«Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputatining maqomi to‘g‘risida»gi Qonunda mahalliy Kengash deputati vakolatlarini “tugatish” qoidalari belgilangan bo‘lib, ularning vakolatlarini “to‘xtatish”ga oid norma mavjud emas.
Quyidagi hollarda Kengash qarori bilan deputat vakolati tugatiladi:
o‘z xohishiga ko‘ra — deputat iste’fo berish haqida yozma ariza bersa;
sud qarori bilan — deputat sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilsa yoki vafot etgan deb e’lon qilinsa;
ayblov hukmi — deputatga nisbatan sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirsa;
O‘zbekiston fuqaroligini yo‘qotsa;
chaqirib olish — saylovchilar tomonidan ishonch bildirilmasa, maxsus qonun asosida;
vakolatga zid vazifa — deputatlik maqomiga mos kelmaydigan lavozimga tayinlansa (hokim, sudya yoki huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimi);
vafot etsa.
«Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida»gi Qonunning 24-moddasida mahalliy Kengashlarning vakolatlaridan biri sifatida qonunchilikda belgilangan hollarda va tartibda xalq deputatlarining vakolatlarini e’tirof etish va “muddatidan oldin to‘xtatish” belgilangan.
Masalaning asl mohiyati quyidagicha:
Tugatish — muayyan faoliyatga to‘la yakun yasashni nazarda tutsa, to‘xtatish — faoliyat yoki jarayonni vaqtincha to‘xtatish va muayyan sharoitda uni tiklash imkoniyati mavjudligini bildiradi.
Yuqorida sanalgan asoslarga ko‘ra, deputatning vakolat muddati tugatiladi.
Daxlsizlik huquqidan mahrum qilingan deputatning vakolati tugatilmaydi. Kengash deputatga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atishga yoki qamoqqa olishga rozilik bersa, bu uning deputatlik maqomidan mahrum bo‘lganini anglatmaydi. U tergov va sud jarayonida ham deputatlik maqomini saqlab qoladi.
Vakolatlar qachon tugaydi?
Deputatning vakolatlari faqat sudning ayblov hukmi qonuniy kuchga kirgandan keyin (Qonunning 3-moddasi, 3-bandiga asosan) Kengash qarori bilan muddatidan oldin tugatiladi.
Agar deputatga nisbatan “qamoqqa olish” ehtiyot chorasi qo‘llanilsa, u jismonan Kengash faoliyatida ishtirok eta olmaydi, o‘z vakolatlarini bajarish imkoniyatini yo‘qotadi.
Garchi qonunchilikda aniq asoslari belgilanmagan bo‘lsa-da, faqat shu holatdagina yuridik jihatdan deputat faoliyatini to‘xtatish (vaqtincha to‘xtatish) to‘g‘risida qaror qabul qilish mumkin.