ТУМАН КОРХОНАЛАРИДА АЁЛЛАР МЕҲНАТИ: ЯНГИЛАНГАН ШАРОИТ ВА ИМКОНИЯТЛАР

Аёлларнинг жамиятдаги ўрнини мустаҳкамлаш, уларнинг меҳнат ҳуқуқларини таъминлаш, муносиб иш шароитларини яратиш ва иқтисодий фаоллигини ошириш бугунги кундаги муҳим ижтимоий-иқтисодий вазифалардан биридир. Зеро, аёлнинг меҳнат бозорида ўз ўрнига эга бўлиши нафақат оила фаровонлигига, балки ҳудуднинг иқтисодий тараққиёти ва жамият равнақига ҳам бевосита таъсир кўрсатади.
Бугунги янгиланишлар жараёнида хотин-қизларнинг касбий салоҳиятини рўёбга чиқариш, уларнинг тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш соҳаларидаги иштирокини кенгайтиришга алоҳида эътибор қаратиш зарур. Бу борада туман корхоналарида замонавий меҳнат шароитларини яратиш, аёллар учун янги иш ўринларини ташкил этиш ва уларнинг касбий ривожланишига кўмаклашиш муҳим аҳамият касб этади.
Аёллар меҳнати — иқтисодий тараққиёт омили
Кегейли туманида иқтисодиётнинг турли соҳаларини ривожлантириш, ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш ва аҳоли бандлигини таъминлашда хотин-қизларнинг меҳнати ҳамда ташаббуслари муҳим ўрин тутади. Айниқса, ишлаб чиқариш корхоналари, қишлоқ хўжалиги, хизмат кўрсатиш, савдо, ҳунармандчилик ва оилавий тадбиркорлик йўналишларида аёлларнинг фаол иштирокини кенгайтириш учун мавжуд имкониятлардан самарали фойдаланиш лозим.
Корхоналарда аёллар учун муносиб меҳнат шароитларини яратиш деганда фақат янги иш ўринларини ташкил этишни эмас, балки меҳнат хавфсизлигига риоя қилиш, санитария-гигиена талабларини таъминлаш, иш ҳақини ўз вақтида тўлаш, касбий малака ошириш имкониятларини кенгайтириш ва ходимларнинг қонуний ҳуқуқларини ҳимоя қилишни ҳам тушуниш керак.
Шу билан бирга, иш ва оилавий мажбуриятлар ўртасидаги мувозанатни таъминлаш, айниқса, ёш болали аёллар учун қулай меҳнат шароитларини яратиш масаласи ҳам долзарбдир. Корхоналарда меҳнатни оқилона ташкил этиш, қонунчиликда белгиланган кафолатларга амал қилиш ва ходимларнинг эҳтиёжларини инобатга олиш меҳнат самарадорлигини оширишга хизмат қилади.
Замонавий шароитлар — янги имкониятлар
Бугунги меҳнат бозори аёллардан замонавий билим ва кўникмаларни эгаллашни, янги технологияларни ўзлаштиришни ҳамда ўз касби бўйича мунтазам ривожланиб боришни талаб этмоқда. Шу сабабли хотин-қизларни касб-ҳунарга ўқитиш, қайта тайёрлаш ва малакасини оширишга қаратилган ишлар изчил давом эттирилиши зарур.
Айниқса, ёш хотин-қизларни талаб юқори бўлган касбларга йўналтириш, рақамли технологиялардан фойдаланиш кўникмаларини шакллантириш, бухгалтерия, тикувчилик, хизмат кўрсатиш ва кичик бизнесни бошқариш каби йўналишларда билимларини ошириш уларнинг меҳнат бозоридаги имкониятларини кенгайтиради.
Аёлларнинг тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Ўз бизнесини йўлга қўйиш истагидаги хотин-қизларга бизнес режа тузиш, маҳсулот ишлаб чиқариш, хизмат кўрсатишни ташкил этиш ва бозор талабини ўрганиш бўйича амалий ёрдам кўрсатиш орқали янги иш ўринларини яратиш мумкин.
Бунда корхоналар ва иш берувчиларнинг масъулияти ҳам катта. Улар ходимларнинг малакасини ошириш, меҳнат шароитларини яхшилаш, иқтидорли аёлларни раҳбарлик лавозимларига тайёрлаш ва касбий ўсиши учун тенг имкониятлар яратишга эътибор қаратиши лозим.
Меҳнат ҳуқуқлари ва ижтимоий кафолатлар — устувор вазифа
Аёлларнинг меҳнат соҳасидаги ҳуқуқларини таъминлаш, уларни камситиш ҳолатларига йўл қўймаслик ва хавфсиз меҳнат муҳитини шакллантириш ҳар бир иш берувчининг муҳим мажбуриятидир. Ходимнинг жинсидан қатъи назар, унинг касбий билими, малакаси ва меҳнат натижаларига муносиб баҳо берилиши адолатли меҳнат муносабатларининг асосини ташкил этади.
Корхоналарда меҳнат муҳофазаси талабларига амал қилиниши, иш жойларининг санитария ҳолати, зарур ҳимоя воситалари билан таъминланганлик ва ходимларнинг дам олиш шароитлари мунтазам ўрганиб борилиши керак. Шунингдек, ҳомиладор аёллар ва ёш болали оналар учун қонунчиликда белгиланган меҳнат кафолатларига риоя қилинишига алоҳида эътибор қаратиш зарур.
Аёлларнинг меҳнат фаолияти билан боғлиқ муаммоларини ўз вақтида аниқлаш ва ҳал этиш, уларнинг мурожаатларини ўрганиш ҳамда иш берувчилар билан мулоқотни йўлга қўйиш меҳнат муносабатларини янада такомиллаштиришга ёрдам беради.
Депутатлик назорати ва амалий ҳамкорлик
Халқ депутатлари Кегейли туман Кенгаши раиси сифатида корхоналарда хотин-қизлар учун яратилаётган меҳнат шароитлари, уларнинг бандлигини таъминлаш ва меҳнат ҳуқуқларига риоя этилиши масалаларига алоҳида эътибор қаратиш зарур, деб ҳисоблайман.
Бу йўналишда тегишли ташкилотлар, корхона раҳбарлари, маҳалла фаоллари ва жамоатчилик билан ҳамкорликни кучайтириш муҳимдир. Корхоналардаги мавжуд муаммоларни ўрганиш, хотин-қизларнинг таклифларини тинглаш, иш ўринларини ташкил этишда учраётган тўсиқларни аниқлаш ва уларни бартараф этиш бўйича амалий чоралар белгилаш лозим.
Шу билан бирга, халқ депутатлари туман Кенгаши ваколатлари доирасида хотин-қизлар бандлиги, меҳнат шароитлари ва ижтимоий ҳимоясига оид масалаларни тегишли доимий комиссияларда муҳокама қилиш, масъул ташкилотлар билан ҳамкорликда таклифлар ишлаб чиқиш ҳамда белгиланган вазифалар ижросини назорат қилиш муҳим аҳамиятга эга.
Асосий мақсад — аёлларнинг меҳнат қилиши учун зарур шароитларни яратиш, уларнинг касбий салоҳиятини ривожлантириш ва иқтисодий мустақиллигини мустаҳкамлашдан иборат.
Аёл қадри — жамият тараққиёти мезони
Хулоса қилиб айтганда, туман корхоналарида аёллар меҳнати учун муносиб шароитларни яратиш, уларнинг бандлигини таъминлаш ва касбий ўсишига кўмаклашиш узлуксиз эътибор ҳамда ҳамкорликни талаб қиладиган вазифадир.
Ҳар бир аёлнинг меҳнати қадрланиши, ўз касби бўйича ривожланиши, оиласи фаровонлигига ҳисса қўшиши ва жамият ҳаётида фаол иштирок этиши учун зарур имкониятлар яратилиши лозим. Бунинг учун корхоналарда меҳнат маданиятини юксалтириш, иш берувчилар масъулиятини ошириш ва хотин-қизларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш муҳимдир.
Зеро, меҳнат шароити яхшиланган, ҳуқуқлари ҳимояланган ва салоҳияти учун имконият яратилган аёл нафақат ўз оиласининг, балки бутун жамиятнинг тараққиётига муносиб ҳисса қўшади. Шу боис Кегейли туманида ҳам хотин-қизлар учун муносиб меҳнат шароитларини кенгайтириш, янги имкониятлар яратиш ва уларнинг иқтисодий фаоллигини оширишга қаратилган ишларни изчил давом эттириш муҳимдир.
Б. Матеков,
Халқ депутатлари Кегейли туман Кенгаши раиси