O‘zbekiston Respublikasining “O‘zboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga bo‘lgan huquqlarni e’tirof etish to‘g‘risida”gi qonuni— amalda keng uchraydigan muammoni, ya’ni hujjatsiz egallangan yerlar va noqonuniy qurilgan ob’ektlarni huquqiy jihatdan tartibga solishga qaratilgan muhim hujjat hisoblanadi.

Qonunning asosiy maqsadi

✅Bu qonun

o‘zboshimchalik bilan egallangan yerlarniularda qurilgan uy-joy, bino va inshootlarni
ma’lum shartlar asosida qonuniylashtirish (legalizatsiya qilish) imkonini yaratadi.
Ya’ni, avval noqonuniy hisoblangan mulkka ayrim hollarda huquq beriladi.

✅ Qaysi holatlarda huquq e’tirof etiladi.

Qonunga ko‘ra, yer va qurilishga bo‘lgan huquq quyidagi shartlar asosida tan olinishi mumkin:
yer uchastkasidan uzoq vaqt davomida amalda foydalanib kelinayotgan bo‘lsa;
qurilgan bino boshqalarning huquqini buzmasa;
sanitariya, shaharsozlik va xavfsizlik talablariga zid bo‘lmasa;
yer davlat va jamoat ehtiyojlari uchun ajratilmagan bo‘lsa;
sud yoki vakolatli organ tomonidan ko‘rib chiqilib, ijobiy xulosa berilsa.

✅ Qaysi holatlarda rad etiladi.

✅ Quyidagi holatlarda huquq tan olinmaydi:
yer strategik yoki davlat ehtiyojlari uchun ajratilgan bo‘lsa;
tabiatni muhofaza qilish hududlarida joylashgan bo‘lsa;
qurilish normalariga jiddiy zid bo‘lsa;
boshqa shaxslarning qonuniy huquqlariga zarar yetkazsa.

✅ Qonuniylashtirish tartibi

✅Qonunga ko‘ra, jarayon odatda quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
Ariza berish (fuqaro yoki tashkilot tomonidan).
Hujjatlarni ko‘rib chiqish.
Yer va ob’ekt holatini o‘rganish (komissiya yoki vakolatli organ).
🛫Qaror qabul qilish.


🛫Ijobiy bo‘lsa — mulk huquqini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish.

🇺🇿Qonunning ahamiyati

🛫
🛫aholining ko‘p yillik muammolarini hal qiladi;
🗳noqonuniy qurilishlarni tartibga soladi;
🗳mulkdorlarga huquqiy kafolat beradi;
📍iqtisodiy faollikni oshiradi (sotish, garov, meros kabi imkoniyatlar paydo bo‘ladi);
📍shaharsozlik va yer munosabatlarini tizimlashtiradi.

🛫 Qisqacha xulosa

🛫 Mazkur qonun — “noqonuniy holatni qonuniylashtirish”ga emas, balki shartlarga javob bergan holatlarni tartibga solish va huquqiy maydonga olib chiqishga xizmat qiladi.