Бугунги кунда мамлакатимизда аҳолига сифатли, қулай ва замонавий тиббий хизмат кўрсатишни таъминлаш, инсон саломатлигини муҳофаза қилиш, касалликларни барвақт аниқлаш ва уларнинг олдини олишга қаратилган кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Айниқса, бирламчи тиббий-санитария ёрдамини янада такомиллаштириш, тиббий хизматларни аҳолига яқинлаштириш ва профилактикага устувор аҳамият бериш борасида “Оила поликлиникалари” тизимининг аҳамияти тобора ортиб бормоқда. 

“Оила поликлиникалари” тизими, аввало, ҳар бир оиланинг саломатлигига индивидуал ёндашиш, аҳоли билан тиббиёт ходимлари ўртасида яқин ва доимий ҳамкорликни йўлга қўйишга хизмат қилади. Бунда фуқаро касал бўлганидан кейин шифокорга мурожаат қилиши билан чекланиб қолмасдан, унинг саломатлик ҳолатини мунтазам равишда кузатиб бориш, хавф омилларини аниқлаш ва профилактик чораларни кўриш муҳим вазифа сифатида қаралади. 

Оила шифокори аҳолининг кундалик тиббий эҳтиёжларини ўрганиб, зарур ҳолатларда беморни тор мутахассисларга йўналтиради. Бу эса тиббий ёрдамнинг босқичма-босқич ва тизимли кўрсатилишини таъминлаш билан бирга, аҳолининг ортиқча оворагарчилигининг олдини олишга ёрдам беради. 

Профилактика — асосий йўналиш 

Оила поликлиникалари тизимининг энг муҳим жиҳатларидан бири касалликларни даволашдан кўра, уларнинг олдини олишга кўпроқ эътибор қаратилишидир. Аҳоли ўртасида профилактик тиббий кўриклар, скрининг тадбирлари, эмлаш ишлари ва соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш орқали кўплаб касалликларни эрта босқичда аниқлаш имконияти яратилади. 

Айниқса, қон босимининг юқорилиги, юрак-қон томир касалликлари, қандли диабет, ортиқча вазн каби ҳолатларни мунтазам назорат қилиш муҳимдир. Касаллик қанчалик эрта аниқланса, уни даволаш ва асоратларининг олдини олиш имконияти ҳам шунчалик юқори бўлади. 

Шу билан бирга, аҳолига тўғри овқатланиш, жисмоний фаоллик, шахсий гигиена, зарарли одатлардан воз кечиш ва кун тартибига риоя қилиш бўйича тавсиялар бериш ҳам бирламчи тиббий хизматнинг муҳим қисмидир. 

Аҳолига тиббий хизматни яқинлаштириш 

Оила поликлиникалари тизими аҳолига тиббий хизматни яшаш жойига яқинлаштириш нуқтаи назаридан ҳам муҳим аҳамиятга эга. Айниқса, маҳаллаларда яшовчи аҳоли, кекса фуқаролар, болалар, ногиронлиги бўлган шахслар ва мунтазам тиббий назоратга муҳтож фуқаролар учун тиббий хизматларнинг қулай ва ўз вақтида кўрсатилиши муҳимдир. 

Маҳалла ва тиббиёт муассасалари ўртасидаги ҳамкорлик қанчалик самарали йўлга қўйилса, аҳолининг мавжуд муаммоларини аниқлаш ва уларни ҳал этиш имконияти ҳам шунчалик юқори бўлади. Шу боис, тиббиёт ходимларининг аҳоли билан мулоқоти, хонадонбай ўрганиш ва профилактик тушунтириш ишлари муҳим аҳамият касб этади. 

Оила саломатлиги — жамият саломатлиги 

Оила поликлиникалари тизимида “оила” тушунчасига алоҳида эътибор қаратилиши бежиз эмас. Чунки инсон саломатлигига таъсир қилувчи кўплаб омиллар айнан оилада шаклланади. Болаларнинг соғлом овқатланиши, кун тартибига риоя қилиши, жисмоний фаоллиги ва тиббий кўриклардан ўз вақтида ўтишида ота-оналарнинг роли катта. 

Шунингдек, оилада катта ёшдаги инсонларнинг саломатлигини мунтазам назорат қилиш, уларни зарур тиббий кўрикларга жалб этиш ва шифокор тавсияларига амал қилишини таъминлаш ҳам муҳимдир. 

Соғлом оила — соғлом маҳалла, соғлом маҳалла эса соғлом жамиятнинг асосидир. Шу нуқтаи назардан, оилавий тиббиёт тизимини ривожлантириш нафақат тиббиёт соҳаси, балки жамият тараққиёти учун ҳам муҳим вазифадир. 

Маҳаллада профилактик ишлар самарадорлигини ошириш 

Аҳоли саломатлигини муҳофаза қилишда маҳалла институти билан тиббиёт муассасаларининг ҳамкорлиги алоҳида ўрин тутади. Маҳалла фаоллари ва тиббиёт ходимлари ҳамкорлигида аҳолининг эҳтиёжманд қатламларини аниқлаш, профилактик кўрикларга жалб қилиш, соғлом турмуш тарзини тарғиб этиш ва тиббий саводхонликни ошириш бўйича тадбирларни мунтазам ташкил этиш мумкин. 

Бунда аҳоли билан очиқ мулоқот қилиш, уларнинг тиббий хизматлар бўйича мурожаатларини ўрганиш ва мавжуд муаммоларни тегишли ташкилотларга етказиш муҳимдир. Бу каби ишлар тиббий хизматнинг аҳолига янада яқин ва манзилли бўлишини таъминлайди. 

Рақамлаштириш ва замонавий ёндашувлар 

Замонавий тиббиётда ахборот технологияларидан самарали фойдаланиш ҳам муҳим аҳамият касб этмоқда. Беморнинг тиббий маълумотларини тизимли юритиш, тиббий кўриклар ва таҳлил натижаларини кузатиб бориш, шифокорлар ўртасида ахборот алмашинувини яхшилаш тиббий хизмат сифатини оширишга хизмат қилади. 

Бундай ёндашув орқали инсоннинг саломатлик ҳолати ҳақидаги маълумотларни узлуксиз кузатиб бориш, зарур тиббий ёрдамни ўз вақтида ташкил этиш ва касалликларнинг асоратларини камайтириш имконияти кенгаяди. 

Аҳоли тиббий маданиятини ошириш 

Аҳоли саломатлигини сақлаш фақат тиббиёт ходимларининг вазифаси эмас. Ҳар бир фуқаро ўз саломатлигига масъулият билан ёндашиши зарур. Шунинг учун оила поликлиникаларида аҳоли ўртасида тиббий маданиятни оширишга қаратилган тарғибот-тушунтириш ишларини кучайтириш муҳим. 

Фуқароларнинг ўз вақтида тиббий кўрикдан ўтиши, шифокор тавсияларига амал қилиши, дориларни ўзбошимчалик билан қабул қилмаслиги, касаллик белгилари кузатилганда ўз вақтида тиббий ёрдамга мурожаат қилиши саломатликни сақлашнинг муҳим шартларидан ҳисобланади. 

Хулоса 

Умуман олганда, “Оила поликлиникалари” тизимининг самарали фаолият юритиши аҳолига бирламчи тиббий хизмат кўрсатиш сифатини ошириш, касалликларни эрта аниқлаш, профилактика ишларини кучайтириш ва фуқароларнинг тиббий хизматдан фойдаланиш имкониятларини кенгайтиришда муҳим аҳамиятга эга. 

Энг муҳими, ушбу тизим инсон саломатлигига фақат касаллик пайдо бўлгандан кейин эмас, балки унинг олдини олиш нуқтаи назаридан ёндашиш имконини беради. Оила шифокори, тиббиёт ходимлари, маҳалла ва аҳоли ўртасидаги ҳамкорлик қанчалик мустаҳкам бўлса, профилактик тиббий хизматнинг самарадорлиги ҳам шунчалик юқори бўлади. 

Шу боис, “Оила поликлиникалари” тизимини янада такомиллаштириш, тиббий хизмат сифатини ошириш, аҳоли мурожаатларига эътиборли бўлиш ва профилактик тадбирларни кенгайтириш орқали соғлом оила — соғлом маҳалла — соғлом жамият тамойилини ҳаётга кенг татбиқ этиш муҳим вазифалардан бири бўлиб қолади. 

Халқ депутатлари Бўзатов тумани Кенаш депутати Тилеумуратова Кумисай Курбаназаровна