Mahallalarda osoyishtalikni ta’minlash, huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish va yoshlar o‘rtasida qonunbuzarlik holatlariga yo‘l qo‘ymaslik profilaktika inspektorlari faoliyatining samaradorligiga bevosita bog‘liq. Bu borada amalga oshirilayotgan ishlarni muntazam o‘rganish, qonunchilik talablarining amaliy ijrosini baholash va mavjud kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan takliflar ishlab chiqish deputatlik nazoratining muhim yo‘nalishlaridan biridir.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–406-son qarori, Oliy Majlis Senati Kengashining KQ–35-V-son qarori hamda mahalliy Kengash deputatlari faoliyatining eng muhim yo‘nalishlariga oid 24 ta tavsiya ijrosi doirasida Xalq deputatlari Marg‘ilon shahar Kengashining 12-Toshkesar saylov okrugi deputati X.Mashrabaeva va Kengash kotibiyati bosh mutaxassisi N.Akbarova tomonidan Tuyagum mahallasida deputatlik o‘rganishi o‘tkazildi.

O‘rganish davomida mahalladagi profilaktika inspektorining xizmat faoliyati, huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar, fuqarolar bilan profilaktik suhbatlar o‘tkazish, yoshlar va voyaga yetmaganlar o‘rtasida nazoratsizlik hamda huquqbuzarliklarning oldini olish borasidagi ishlar tahlil qilindi.

Tuyagum mahallasida 5 517 nafar aholi istiqomat qiladi. Shundan 2 707 nafari ayollar, 2 810 nafari erkaklar bo‘lib, mahallada 1 259 ta oila va 897 ta xonadon mavjud. Bunday aholi soni va hudud ko‘lami profilaktika ishlarini aniq manzilli rejalashtirish, oilalar bilan individual ishlash va jamoatchilik hamkorligini kuchaytirishni taqozo etadi.

Taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2024-yilning 12 oyida mahalla hududida 22 ta jinoyat qayd etilgan. 2025-yilning shu davrida esa 3 ta jinoyat sodir etilgan bo‘lib, ulardan 2 tasi ochilganligi ko‘rsatilgan. Bu ko‘rsatkichlar jinoyatchilik holatiga baho berishda muhim bo‘lsa-da, profilaktika faoliyatining samaradorligini faqat jinoyatlar soni bilan cheklab bo‘lmaydi. Jinoyatlarning kelib chiqish sabablari, takroriy huquqbuzarliklarning oldini olish va xavf guruhidagi fuqarolar bilan ishlash natijalari ham alohida tahlil qilinishi lozim.

Hisobotda jinoyat sodir etganlar orasida 2 nafar yosh qayd etilgan. Ayollar, ilgari sudlanganlar va voyaga yetmaganlar tomonidan jinoyat sodir etilgani haqidagi boshqa ko‘rsatkichlar mavjud emasligi bildirilgan. Shu bilan birga, ushbu ma’lumotlarni muntazam yangilab borish va har bir holat bo‘yicha manzilli profilaktik choralarni belgilash muhimdir.

Mahallada “Ijtimoiy profilaktika” tizimi doirasida jami 70 ta xulosa berilgan, shundan 59 tasi hal etilgan. Shuningdek, 57 nafar alohida toifadagi shaxsning ro‘yxati shakllantirilib, manzilli profilaktika ishlari olib borilayotgani qayd etilgan. Ular orasida probatsiya hisobidagi shaxslar, sog‘lig‘ini saqlash bilan bog‘liq alohida ehtiyojlari bo‘lgan fuqarolar, notinch oilalar va ilgari sudlangan shaxslar mavjud.

Mahallada uzoq muddatga xorijga ketgan 265 nafar fuqaro hisobga olingan, ulardan 103 nafari yil boshidan buyon qaytgan. Bundan tashqari, 22 ta obyekt qo‘riqlash pultiga ulangan, ikkita muhokama yig‘ilishi o‘tkazilgan va “Mahalla targ‘ibotchisi” jamoatchilik guruhlari tomonidan uchta tadbir amalga oshirilgan. Profilaktik hisobga olingan shaxslar soni esa 181 nafarni tashkil etgan.

Mazkur ko‘rsatkichlar profilaktika ishlarining ko‘lami haqida tasavvur beradi. Biroq asosiy masala faqat ro‘yxatlarni shakllantirish yoki tadbirlar o‘tkazish emas, balki ularning real natijasini ta’minlashdir. Har bir profilaktik suhbat, har bir ogohlantirish va har bir individual reja huquqbuzarlikning oldini olishga xizmat qilishi kerak.