Xalq deputatlari Namangan shahar Kengashi deputati

Gaffarova Shoira Shavkatovnaning ta’lim va ma’naviyat masalalariga bag‘ishlangan maqolasi

📰 “Namangan haqiqati” gazetasida chop etildi.

🔵 Mazkur maqolada bolalar musiqa va san’at maktablarining kelajak yetakchilarini tarbiyalashdagi o‘rni chuqur tahlil qilingan.

Kelajak elitasi nota daftaridan boshlanadi

Jamiyatda hanuzgacha bir xavfli soddalik mavjud: bolalar musiqa va san’at maktablari faqat kelajakdagi sozandalar, xonandalar yoki san’at sohasi vakillarini tayyorlaydi, degan tasavvur. Bu qarash noto‘g‘ri bo‘lishi bilan birga, millat kelajagini tor doirada ko‘rish bilan barobardir.

Asl haqiqat esa ancha chuqur.

Bolalar musiqa va san’at maktablari — bu kasb emas, tafakkur tarbiyalanadigan makon. Bu yerda insonning qo‘li emas, ongi; qulog‘i emas, vijdoni; ovozi emas, ichki mas’uliyati shakllanadi.

San’at maktabi — bu hayotga tayyorlov maktabidir. Bu yerda bola yutishni emas, mehnat qilishni; shovqin qilishni emas, tinglashni; buyruqni emas, mazmunni tushunishni o‘rganadi. Musiqa bilan shug‘ullangan bola vaqtni his qiladi. Ritmni anglagan ong tartibni tushunadi. Kompozitsiyani o‘rgangan tafakkur murakkab tizimlarni qo‘rqmasdan tahlil qiladi.

Shuning uchun san’at maktablari faqat san’atkor emas, kelajak yetakchilarini tarbiyalaydi.

Bugun dunyoni o‘zgartirayotgan buyuk shaxslar — siyosatchilar, olimlar, kashfiyotchilar, texnologik tafakkur egalari — bir jihatda o‘xshash: ularning dunyoqarashi qolipda emas, keng. Bunday tafakkur esa quruq formulalar bilan emas, ijodiy muhitda shakllanadi. Masalan, Elon Musk kabi shaxslar oddiy bilim bilan emas, chegaralarni tan olmaydigan fikrlash bilan ajralib turadi. Bu fikrlash esa san’atga yaqin tafakkur mahsulidir.

San’at bilan shug‘ullangan bola savol berishdan qo‘rqmaydi. U “nega?” deydi. “Boshqacha bo‘lishi mumkinmi?” deb o‘ylaydi. Ana shu savollar esa taraqqiyotning boshlanish nuqtasidir. Ilm ham, siyosat ham, texnologiya ham aynan shu savollardan tug‘iladi.

Bolalar musiqa va san’at maktablari — bu jamiyatning jim ishlaydigan laboratoriyasidir. Bu yerda kelajak prezidentining nutq madaniyati, kelajak olimining mantiqiy fikrlashi, kelajak siyosatchining mas’uliyat hissi, kelajak muhandisning tizimli tafakkuri shakllanadi. Bola qaysi kasbni tanlamasin, u san’at orqali inson bo‘lib yetishadi.

Afsuski, bugun bu haqiqatni to‘liq tushunib yetmaganlar ham bor. Kimdir san’at maktabini ikkinchi darajali ta’lim deb hisoblaydi. Kimdir uni “qo‘shimcha mashg‘ulot” sifatida ko‘radi. Aslida esa bu maktablar — umumiy ta’lim tizimining bezagi emas, uning tayanchi.

Jamiyat faqat texnik bilim bilan uzoqqa bora olmaydi. Texnika rivojlanadi, ammo agar uni boshqaradigan tafakkur yetuk bo‘lmasa, u xavfga aylanadi. San’at ana shu tafakkurni insoniy qiladi. U zo‘ravonlikni emas, muloqotni; buzishni emas, yaratishni; nafratni emas, mas’uliyatni tanlaydi.

Bugun dunyo aynan shuni yetishmayapti — keng dunyoqarashli, madaniyatli, ichki intizomga ega shaxslarni. Bolalar musiqa va san’at maktablari esa aynan shunday shaxslarni jimjit, ammo barqaror tarzda tarbiyalayotgan maskandir.

Xulosa shuki, san’at maktablari — bu iste’dod ishlab chiqaradigan joy emas. Bu — millat elitasi shakllanadigan makon. Bu yerda yetishgan bola qaysi sohada ishlamasin, u qaror qabul qila oladigan, javobgarlikni his qiladigan, tafakkuri mustaqil shaxs bo‘lib voyaga yetadi.

Bugun san’at maktabiga berilgan e’tibor — ertangi kunning sifati.

Bugun e’tiborsizlik qilingan san’at — ertaga yo‘qotilgan tafakkur.

Kelajak elitasi saroylarda emas,

nota daftarlarida shakllanadi.

Muallif: Gaffarova Shoira Shavkatovna