Mazkur hujjat mahalliy Kengashlarning doimiy komissiyalari faoliyatini yagona mezonlar asosida tashkil etish, ularning vakolatlarini aniq belgilash, ish jarayonining ochiqligi va samaradorligini ta’minlashga qaratilgan.

Namunaviy nizom 5 bob va 51 banddan iborat bo‘lib, unda doimiy komissiyalarning tashkil etilishi, asosiy vazifalari, ish tartibi, vakolatlari hamda komissiya raisi, uning o‘rinbosari va kotibining vazifalari batafsil belgilangan.

Nizomga ko‘ra, doimiy komissiyalar Kengash deputatlari orasidan ularning vakolat muddati davriga saylanadi va jamoatchilik asosida faoliyat yuritadi. Har bir deputat, Reglament komissiyasi bundan mustasno, faqat bitta doimiy komissiya a’zosi bo‘lishi mumkin. Kengash raisi va kotibiyat mudiri esa doimiy komissiya tarkibiga saylanmaydi.

Komissiyalarning ish tartibi ham aniq belgilangan. Ular sessiyada tasdiqlangan ish rejasi asosida faoliyat yuritadi. Majlislar, qoida tariqasida, oyiga kamida bir marta o‘tkaziladi va ochiq hisoblanadi. Majlis a’zolarning yarmidan ko‘pi ishtirok etgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Deputatlar majlis o‘tkazilishidan kamida bir kun oldin xabardor qilinishi lozim.

Komissiya majlislarida ko‘rib chiqilgan masalalar bo‘yicha bayonnoma uch kun ichida rasmiylashtiriladi. Qarorlar ochiq ovoz berish orqali, majlisda ishtirok etayotgan a’zolarning ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng bo‘lgan taqdirda raisning ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.

Muhim jihatlardan biri — doimiy komissiyalar qarorlarining tegishli tashkilot va mansabdor shaxslar tomonidan ko‘rib chiqilishi shartligidir. Komissiya qarorlari tavsiyaviy xususiyatga ega bo‘lsa-da, ular yuzasidan ko‘rilgan choralar va natijalar haqida bir oy muddatda komissiyaga axborot berilishi kerak.

Doimiy komissiyalarga sessiya kun tartibiga takliflar kiritish, davlat organlari va tashkilotlardan zarur hujjat, ma’lumot, xulosa hamda hisobotlarni so‘rab olish, mas’ul rahbarlarni majlislarga taklif etish va ularning hisobotlarini eshitish huquqi berilgan.

Shuningdek, deputatlarning takliflari va deputat so‘rovlarining ijrosini nazorat qilish ham doimiy komissiyalarning muhim vakolatlaridan biri sifatida belgilangan. Bu esa deputatlik nazoratining amaliy samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.

Nizomda doimiy komissiya raisining yarim yillik va yillik faoliyati yuzasidan Kengash sessiyasida hisobot berishi, komissiya a’zolarining esa har chorakda rahbarga yozma hisobot taqdim etishi nazarda tutilgan.

Doimiy komissiyalar faoliyatini tashkiliy, axborot-tahliliy va texnik jihatdan ta’minlash Kengash kotibiyati zimmasiga yuklatiladi.

Mazkur Namunaviy nizomning amaliy ahamiyati shundaki, u mahalliy Kengash doimiy komissiyalari faoliyatini tartibli, ochiq va natijador tashkil etish uchun yagona huquqiy-me’yoriy asos yaratadi. Eng muhimi, komissiyalarning deputatlik nazorati, aholi murojaatlari, tashkilotlar faoliyati va hududdagi dolzarb masalalarni o‘rganish borasidagi vakolatlarini amaliy jihatdan kuchaytiradi.

📄 Manba: O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Kengashining 2024-yil 31-oktabrdagi KQ-846-IV-son qarori, lex.uz.