Deputatlarning huquqiy maqomi, vakolatlari, huquq va majburiyatlari, shuningdek deputatlik faoliyatini amalga oshirishning asosiy tamoyillari O‘zbekiston Respublikasining “Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputatining maqomi to‘g‘risida”gi Qonuni (2004-yil 2-dekabr, №706-II) bilan belgilangan.
💬Mazkur Qonun deputatlarning xalq ishonchini oqlashi, saylovchilar manfaatlarini himoya qilishi hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari faoliyati ustidan jamoatchilik va deputatlik nazoratini samarali amalga oshirish uchun mustahkam huquqiy asos yaratadi.
💬Qonunga muvofiq, deputat quyidagi asosiy vakolatlarga ega:
🟢saylov okrugidagi fuqarolarning manfaatlarini ifodalaydi hamda ularning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qiladi;
🟢saylovchilar bilan muntazam uchrashuvlar o‘tkazadi, ularning taklif, murojaat va muammolarini o‘rganadi hamda ularni hal etish yuzasidan tegishli davlat organlari va tashkilotlari bilan amaliy ishlar olib boradi;
🟢jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarini ko‘rib chiqadi, ularning qonuniy yechim topishini nazorat qiladi hamda murojaatlar ijrosi yuzasidan tegishli idoralarga so‘rov va tavsiyalar kiritadi;
🟢davlat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlariga deputat so‘rovi yuborish orqali dolzarb masalalar yuzasidan rasmiy axborot talab qilish huquqiga ega;
🟢mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari, hududiy tashkilotlar va mansabdor shaxslar faoliyati ustidan deputatlik nazoratini amalga oshiradi;
🟢xalq deputatlari Kengashi sessiyalarida hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, mahalliy budjetni tasdiqlash va uning ijrosi, investitsiya dasturlari, infratuzilmani rivojlantirish, kommunal xizmatlar, ekologiya, bandlik, kambag‘allikni qisqartirish, ijtimoiy himoya va boshqa muhim masalalarni muhokama qilish hamda qarorlar qabul qilishda faol ishtirok etadi;
🟢Kengashning doimiy komissiyalari faoliyatida qatnashadi, nazorat tadbirlarini tashkil etadi va qabul qilingan qarorlarning ijrosini monitoring qilib boradi;
🟢o‘z faoliyati yuzasidan saylovchilar oldida muntazam hisobot beradi, deputatlik faoliyatining ochiqligi va shaffofligini ta'minlashga xizmat qiladi.
📌Deputatning asosiy vazifasi – xalq bilan davlat o‘rtasida ishonchli ko‘prik bo‘lish, fuqarolarni qiynayotgan muammolarni o‘rganish, ularning yechimi yuzasidan amaliy choralar ko‘rish, hududni rivojlantirishga qaratilgan tashabbuslarni ilgari surish hamda qabul qilingan qarorlarning ijrosi ustidan samarali nazoratni ta'minlashdan iborat.
🫥Bugungi kunda deputatlar tomonidan amalga oshirilayotgan ochiq muloqotlar, sayyor qabullar, deputatlik so‘rovlari, doimiy komissiyalar faoliyati hamda nazorat tadbirlari fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtirokini kuchaytirish, mahalliy Kengashlar nufuzini oshirish va hududlarni barqaror rivojlantirishga xizmat qilmoqda.