Avvalo, barchangizni xalqimiz hayotidagi eng ulug‘ va qadrli bayram — O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi bilan chin qalbimdan muborakbod etaman!

Mustaqillik — bu, avvalo, o‘z taqdirimizni o‘zimiz belgilash, milliy manfaatlarimiz asosida taraqqiyot yo‘lidan borish, inson qadrini ulug‘lash va har bir fuqaroning o‘z salohiyatini namoyon etishi uchun imkoniyat yaratish demakdir.

Bugun Yangi O‘zbekiston haqida so‘z yuritar ekanmiz, mamlakatimizda tadbirkorlik va xususiy mulkni rivojlantirish uchun yaratilayotgan imkoniyatlarni alohida ta’kidlash lozim. Hurmatli Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev tashabbusi bilan tadbirkorlikka munosabat tubdan o‘zgardi. Xususiy mulk daxlsizligi, biznes erkinligi va tadbirkor tashabbusini qo‘llab-quvvatlash davlat siyosatining muhim yo‘nalishiga aylandi.

Bugun tadbirkor davlat uchun muammo emas, balki yangi ish o‘rinlari yaratadigan, investitsiya jalb qiladigan, ishlab chiqarishni rivojlantiradigan va iqtisodiy o‘sishga hissa qo‘shadigan asosiy kuch sifatida qaralmoqda.

Tadbirkorga ishonch — muhim o‘zgarish

Bugungi imkoniyatlarni to‘liq anglash uchun tadbirkorlik muhitining kechagi holatiga 2010-2017-yillardagi tadbirkorlik muhitiga nazar tashlash muhim.

O‘sha davrda biznes yuritayotgan tadbirkorlar, ayniqsa import xomashyosi, uskunalar va texnologiyalaridan foydalanadigan korxonalar uchun valyuta masalasi jiddiy muammolardan biri edi.

Xorijiy valyutani rasmiy bank kanallari orqali sotib olish imkoniyatlari cheklangan, valyuta konvertatsiyasi jarayonlari murakkab va ko‘p hollarda vaqt talab qiluvchi tartiblar bilan bog‘liq edi. Bu esa import shartnomalarini bajarish, zamonaviy uskuna xarid qilish, ishlab chiqarishni kengaytirish va tashqi iqtisodiy faoliyatni rivojlantirishga bevosita ta’sir ko‘rsatardi.

Ya’ni tadbirkorning biznes g‘oyasi, mablag‘i va xaridori bo‘lishi mumkin edi, biroq zarur valyutani o‘z vaqtida sotib olish imkoniyati cheklangan bo‘lsa, bu imkoniyatni amaliy loyihaga aylantirish qiyinlashardi.

Prezidentimiz Shavkat Mirziyoev tashabbusi bilan 2017-yil 5-sentabrdan boshlab yangi valyuta tartibi kuchga kirdi. Prezidentning PF-5177-son Farmoniga muvofiq valyuta siyosatining liberallashtirilishi iqtisodiy hayotimizda muhim burilish bo‘ldi. Tadbirkorlarga xorijiy valyutani banklar orqali erkin xarid qilish, eksportdan tushgan valyuta mablag‘laridan samarali foydalanish, xorijiy hamkorlar bilan hisob-kitoblarni amalga oshirish va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilish uchun kengroq imkoniyatlar yaratildi deb hisoblayman.

Bu oddiy bir iqtisodiy qaror emas edi. Bu tadbirkorga:

•       import uchun zarur valyutani qonuniy va ochiq bozordan xarid qilish;

•       xorijiy hamkorlar bilan hisob-kitoblarni osonlashtirish;

•       eksportdan tushgan valyuta mablag‘laridan samaraliroq foydalanish;

•       ishlab chiqarish uchun xorijiy uskuna va texnologiyalarni jalb qilish;

•       biznesni xalqaro bozorga olib chiqish uchun yangi imkoniyatlar berdi.

Bugun esa valyuta bozori bo‘yicha mexanizmlar yanada rivojlangan. Markaziy bank valyuta siyosatini erkin suzuvchi valyuta kursi rejimida amalga oshirmoqda. Bu esa bozor tamoyillariga asoslangan iqtisodiy muhitni mustahkamlashga xizmat qilmoqda.

Bugungi tadbirkor — kechagi tadbirkordan nimasi bilan farq qiladi?

Bugungi tadbirkorning eng katta ustunligi — imkoniyatlar ko‘lamining kengayganidir.

Ilgari tadbirkor ko‘proq ma’muriy to‘siqlar, valyuta konvertatsiyasi, kredit resurslaridan foydalanish va ortiqcha byurokratik jarayonlar bilan kurashgan bo‘lsa, bugungi kunda davlat siyosatining asosiy maqsadi tadbirkorning vaqtini tejash, xarajatlarini kamaytirish va uning tashabbusini qo‘llab-quvvatlashga qaratilmoqda.

Masalan, so‘nggi yillarda soliq tizimida ham sezilarli o‘zgarishlar amalga oshirildi. Rasmiy ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi uch yil davomida soliqlar turi 16 tadan 9 tagacha qisqartirilgan, ayrim asosiy soliq stavkalari esa ikki barobargacha kamaytirilgan.

Bu o‘z navbatida biznesning qonuniy faoliyat yuritishiga, foydasini ishlab chiqarishni kengaytirishga yo‘naltirishiga va yangi ish o‘rinlari yaratishiga xizmat qilmoqda.

Raqamlar islohotlarning natijasini ko‘rsatmoqda

Bugungi iqtisodiyotda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning o‘rni tobora ortib bormoqda.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda kichik tadbirkorlik sub’ektlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 52,2 foizni tashkil etdi. Kichik tadbirkorlikning YaIMdagi hajmi esa 923,5 trillion so‘mga yetdi.

Bu raqamlar tadbirkorlik mamlakat iqtisodiyotining chekka bir sohasi emas, balki uning asosiy harakatlantiruvchi kuchlaridan biriga aylanganini ko‘rsatadi.

Ayniqsa, kichik biznesning qurilish, qishloq xo‘jaligi, xizmat ko‘rsatish va sanoatdagi hissasi yuqori. 2025-yilda kichik tadbirkorlikning qurilishdagi ulushi 75,6 foiz, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligidagi ulushi esa 93,1 foizni tashkil etgan.

Demak, bugungi tadbirkor nafaqat o‘z oilasining daromadini ta’minlayapti, balki iqtisodiy o‘sish, bandlik va hududlar rivojiga ham bevosita hissa qo‘shmoqda.

Moliyaviy imkoniyatlar ham kengaymoqda

Tadbirkorlikni rivojlantirish uchun bugungi kunda kredit va moliyaviy ko‘mak mexanizmlari ham sezilarli darajada kengaymoqda.

2025-yilgi tadbirkorlar bilan ochiq muloqot yakunlari bo‘yicha 2026–2027-yillarda tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash uchun jami 270 trillion so‘m yo‘naltirish belgilangan. Shundan 250 trillion so‘mi tijorat banklari orqali kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirishga yo‘naltirilishi ko‘zda tutilgan.

Bundan tashqari, tadbirkorning kredit olish imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida muqobil skoring tizimini joriy etish belgilandi.

Bunda tadbirkorning nafaqat garovi, balki soliq va kommunal to‘lovlari, tovar aylanmasi, eksport operatsiyalari kabi faoliyatini ifodalovchi ko‘rsatkichlar ham hisobga olinadi.

Bu — tadbirkorni uning real faoliyati va biznes tarixiga qarab baholashga o‘tish yo‘lidagi muhim qadam.

Kichik biznesdan katta biznes sari

Bugungi siyosatning yana bir muhim jihati — tadbirkorni faqat biznes boshlashga emas, balki uni kengaytirishga undashdir.

Yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun raqamli xizmatlarning joriy etilishi ham biznes yuritish jarayonlarini soddalashtirmoqda.

2026-yil 1-yanvardan boshlab yillik aylanmasi 1 milliard so‘mgacha bo‘lgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar uchun aylanmadan olinadigan soliq stavkasi 1 foiz etib belgilandi.

Bu, ayniqsa, kichik biznesning dastlabki bosqichida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlar uchun muhim yengillikdir.

Menimcha, bu yerda eng muhim masala faqat imtiyoz berish emas. Muhimi — tadbirkorda “mening biznesim ertaga ham ishlaydi, rivojlanadi va kengayadi” degan ishonchni shakllantirish.

Deputat sifatida mening fikrim

Deputat sifatida tadbirkorlar bilan muloqotlarda bir narsaga doimo alohida e’tibor qarataman: tadbirkorga imkoniyat berish bilan birga, uning huquqlarini himoya qilish ham davlatning muhim vazifasidir.

Biznes — bu faqat daromad manbai emas. Tadbirkor yangi ish o‘rni yaratadi, soliq to‘laydi, mahalla va hudud rivojiga hissa qo‘shadi, yangi xizmat va mahsulotlarni taklif etadi.

Shuning uchun tadbirkor o‘z faoliyatini boshlaganda eng avvalo qonuniy va barqaror qoidalarni ko‘rishi kerak. Qoidalar tushunarli, davlat xizmatlari tezkor, kredit va moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyati adolatli bo‘lishi zarur.

Bugun biz tadbirkordan faqat “qancha soliq to‘lading?” deb emas, balki “qancha ish o‘rni yaratding, qanday yangi mahsulot ishlab chiqarding, eksportni qancha oshirding, mahallang rivojiga qanday hissa qo‘shding?” deb so‘rashimiz kerak.

Chunki kuchli tadbirkor — kuchli mahalla, kuchli hudud va kuchli iqtisodiyot demakdir.

Mustaqillikning 35 yilligida yangi maqsadlar sari

Mustaqillikning 35 yilligi arafasida biz erishilgan natijalarni sarhisob qilish bilan birga, oldimizdagi vazifalarni ham aniq belgilashimiz kerak.

Bugungi tadbirkorga kerak bo‘lgan eng muhim uchta omil — erkinlik, barqarorlik va adolatli raqobat.

Erkinlik — o‘z biznes g‘oyasini amalga oshirish imkoniyati.

Barqarorlik — qonun va iqtisodiy qoidalarning oldindan tushunarli bo‘lishi.

Adolatli raqobat esa — barcha tadbirkorlar uchun teng sharoit yaratilishidir.

Aynan shu tamoyillarni yanada mustahkamlash orqali biz kichik biznesni o‘rta va yirik biznesga aylantira olamiz, yangi ish o‘rinlari yaratamiz, eksport salohiyatini oshiramiz va aholining farovonligini ta’minlaymiz.

Mustaqillik yillarida tadbirkorlik sohasida bosib o‘tilgan yo‘lga qarasak, bir haqiqatni ko‘ramiz: kecha imkoniyat izlagan tadbirkorga bugun imkoniyat yaratish mexanizmlari taklif etilmoqda.

Endi esa asosiy vazifa — mavjud imkoniyatlardan samarali foydalanish, qonuniy ishlash, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish va Yangi O‘zbekiston brendlarini dunyo bozorlariga olib chiqishdir.

Men barcha tadbirkorlarni, ishbilarmonlarni, yoshlar va yangi biznes boshlayotgan yurtdoshlarimizni Mustaqillik bayrami bilan yana bir bor muborakbod etaman.

Mustaqilligimiz abadiy bo‘lsin!

Yurtimiz tinch, xalqimiz farovon, tadbirkorlarimizning faoliyati yanada rivojlangan bo‘lsin!

Har bir ezgu tashabbus yangi imkoniyatga, har bir yangi imkoniyat esa xalqimiz farovonligiga xizmat qilsin!

A.A.Xusainov 

Xalq deputatlari Chilonzor tumani Kengashi deputati