#huquqiy_axborot_soati

VASIYLIK VA HOMIYLIK — INSONPARVARLIK HAMDA HUQUQIY HIMOYANING MUHIM KAFOLATI

📘 Oʻzbekiston Respublikasining “Vasiylik va homiylik toʻgʻrisida”gi Qonuni 2013-yil 8-noyabrda Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan hamda 2013-yil 12-dekabrda Senat tomonidan maʼqullangan.

Mazkur Qonun ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar, shuningdek, oʻz huquq va manfaatlarini mustaqil himoya qila olmaydigan fuqarolarning qonuniy huquqlari va manfaatlarini taʼminlash, ularni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash hamda himoya qilishning huquqiy asoslarini belgilaydi.

Vasiylik va homiylikning asosiy maqsadi — muhtoj shaxslarning shaxsiy, mulkiy va boshqa qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning hayotda munosib oʻrin egallashi hamda jamiyatda toʻlaqonli yashashi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishdan iborat.

🔹 Qonunga muvofiq:

✅ voyaga yetmagan, ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarning huquq va manfaatlari davlat himoyasida boʻladi;
✅ muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan shaxslarning huquqlari vasiy va homiylar orqali himoya qilinadi;
✅ vasiy va homiylar oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni vijdonan bajarishi, vasiylikdagi yoki homiylikdagi shaxsning manfaatlarini birinchi oʻringa qoʻyishi shart;
✅ vasiylik va homiylik organlari ushbu jarayonni qonuniy tashkil etish va nazorat qilish uchun masʼul hisoblanadi.

👨‍👩‍👧 Kimlarga vasiy yoki homiy tayinlanadi?
• ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarga;
• sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan fuqarolarga;
• muomala layoqati cheklangan shaxslarga;
• qonunchilikda belgilangan boshqa hollarda ijtimoiy himoyaga muhtoj fuqarolarga.

⚖️ Vasiy va homiyning asosiy majburiyatlari:
🔹 vasiylikdagi shaxsning sogʻligʻi, taʼlimi va tarbiyasi haqida gʻamxoʻrlik qilish;
🔹 uning huquq va qonuniy manfaatlarini barcha davlat organlari hamda tashkilotlarda himoya qilish;
🔹 mol-mulki va mablagʻlaridan faqat uning manfaatlari yoʻlida foydalanish;
🔹 qonunchilik talablariga qatʼiy rioya etish.

Mazkur Qonun jamiyatimizda mehr-oqibat, insonparvarlik va ijtimoiy adolat tamoyillarini mustahkamlashga xizmat qiladi. Ayniqsa, ota-ona mehridan mahrum boʻlgan bolalar hamda alohida himoyaga muhtoj fuqarolar uchun munosib hayot sharoitlarini yaratishda muhim ahamiyat kasb etadi.

🌱 Har bir bolaning baxtli bolaligi, har bir insonning huquqiy himoyasi va munosib hayoti — davlat hamda jamiyatning ustuvor vazifalaridan biridir. Vasiylik va homiylik esa ana shu ezgu maqsadga xizmat qiluvchi muhim huquqiy institutdir.