Aholi
salomatligini ta’minlash har qanday davlatning ijtimoiy siyosatining eng muhim yo‘nalishlaridan
biri hisoblanadi. Inson salomatligi nafaqat tibbiy xizmat sifati, balki profilaktika,
erta tashxis, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va tibbiy madaniyat bilan ham
uzviy bog‘liq.

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda
sog‘liqni saqlash tizimini aholiga yanada yaqinlashtirish, tibbiy xizmatlarning
sifat va samaradorligini oshirish, kasalliklarni erta aniqlash va profilaktikaga
ustuvor ahamiyat berishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu jarayonda “Oila
poliklinikalari” tizimining joriy etilishi muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Oilaviy tibbiyot — salomatlikni
saqlashning birinchi bo‘g‘ini

Oila poliklinikasining asosiy vazifasi faqat bemorga dori-darmon tavsiya qilish
yoki kasallikni davolash bilan cheklanmaydi. Uning eng muhim vazifalaridan biri
— kasallikning oldini olish va uni dastlabki bosqichda aniqlash.

Oilaviy shifokor aholining
salomatlik holatini muntazam kuzatib borishi orqali insondagi xavf omillarini erta
aniqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu esa yurak-qon tomir kasalliklari, qandli diabet,
nafas yo‘llari kasalliklari va boshqa surunkali kasalliklarni o‘z vaqtida nazorat
qilishga xizmat qiladi.

Shu jihatdan oilaviy tibbiyotning
asosiy tamoyilini “kasallikni davolashdan ko‘ra, uning oldini olish samaraliroq”
degan yondashuv bilan ifodalash mumkin.

Oila poliklinikalari tizimining
aholi uchun eng muhim jihatlaridan biri — tibbiy xizmatning insonga yaqinlashishidir.

Avval bemor turli mutaxassislarga
murojaat qilish, tahlil va tekshiruvlar uchun bir nechta muassasaga borish zaruratiga
duch kelishi mumkin edi. Oilaviy tibbiyot tamoyili esa bemorni yagona tizim asosida
kuzatish, uning salomatlik tarixi va mavjud xavf omillarini hisobga olish imkonini
kengaytiradi.

Bu, ayniqsa, keksa yoshdagilar,
bolalar, homilador ayollar va surunkali kasallikka ega bo‘lgan fuqarolar uchun muhimdir.

Profilaktika — tizimning
asosiy ustuvor yo‘nalishi

Zamonaviy tibbiyotda profilaktikaga alohida e’tibor qaratiladi. Chunki aholi salomatligini
faqat shifoxonalarda davolash orqali ta’minlab bo‘lmaydi.

Oila poliklinikalari orqali:

aholini profilaktik tibbiy
ko‘riklardan o‘tkazish;

kasalliklarni erta aniqlash;

xavf guruhlarini shakllantirish;

sog‘lom ovqatlanish va
jismoniy faollikni targ‘ib qilish;

onalar va bolalar salomatligini
muhofaza qilish;

surunkali kasalliklarni
muntazam nazorat qilish;

aholiga tibbiy-ma’rifiy
tushuntirish ishlarini olib borish

kabi yo‘nalishlarga e’tiborni kuchaytirish mumkin.

Demak, oila poliklinikasi
nafaqat tibbiy xizmat ko‘rsatuvchi muassasa, balki aholining tibbiy madaniyatini
oshiruvchi muhim ijtimoiy institut sifatida ham namoyon bo‘ladi.

Aholi salomatligi va mahalla
hamkorligi Oila poliklinikalari tizimining samaradorligi mahalla bilan hamkorlik
darajasiga ham bog‘liq. Chunki har bir hududda aholining salomatligiga ta’sir qiluvchi
ijtimoiy va maishiy omillar turlicha bo‘lishi mumkin.

Mahalla faollari, tibbiyot
xodimlari, xotin-qizlar faollari, yoshlar yetakchilari va boshqa mutasaddilarning
hamkorligi orqali aholi o‘rtasida profilaktik tadbirlarni tizimli tashkil etish
mumkin.

Ayniqsa, sog‘lom turmush
tarzi, to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik, zararli odatlarning salbiy ta’siri
va tibbiy ko‘riklarning ahamiyati haqida tushuntirish ishlarini kuchaytirish muhim.

Raqamlashtirish — tibbiy
xizmat samaradorligining muhim omili

Zamonaviy sog‘liqni saqlash tizimini raqamli texnologiyalarsiz tasavvur qilish qiyin.
Elektron ma’lumotlar bazasi, tibbiy tarixni raqamli shaklda yuritish, bemorning
tekshiruv natijalarini tizimlashtirish va tibbiy xizmatlarni elektron nazorat qilish
shifokor faoliyati samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.

Raqamlashtirish natijasida
bemor haqidagi ma’lumotlarni tizimli tahlil qilish, xavf guruhlarini aniqlash va
tibbiy xizmatga bo‘lgan ehtiyojni oldindan belgilash imkoniyatlari kengayadi.

Tizim samaradorligi nimada
namoyon bo‘ladi?

Oila poliklinikalari tizimini baholashda faqat murojaatlar soni yoki qabul qilingan
bemorlar miqdoriga qarab xulosa qilish yetarli emas.

Eng asosiy mezonlardan
biri — aholi salomatligida ijobiy o‘zgarishlarga erishish.

Buning uchun quyidagi
ko‘rsatkichlarga e’tibor qaratish maqsadga muvofiq:

Kasalliklarni erta aniqlash
darajasi.

Profilaktik ko‘riklarning
qamrovi.

Surunkali kasalliklarga
ega bemorlarni dispanser kuzatuvi.

Aholining tibbiy xizmatdan
qoniqish darajasi.

Oilaviy shifokorga murojaat
qilish madaniyati.

Tezkor va sifatli tibbiy
xizmat ko‘rsatish darajasi.

Profilaktik tadbirlarning
natijadorligi.

Shu nuqtai nazardan, tizimning
haqiqiy samarasi “qancha bemor qabul qilindi?” emas, “qancha kasallikning oldi olindi?”
degan savol bilan o‘lchanishi maqsadga muvofiq.

Muammolar va ularni hal
etish yo‘llari Har qanday yangi tizimni joriy etish jarayonida muayyan muammolar
yuzaga kelishi tabiiy. Jumladan, aholining yangi tizim haqida yetarlicha ma’lumotga
ega emasligi, ayrim hududlarda tibbiy kadrlar salohiyatini oshirish zarurati, profilaktikaga
bo‘lgan e’tiborni kuchaytirish va tibbiy xizmat madaniyatini shakllantirish dolzarb
vazifalardan bo‘lishi mumkin.

Buning uchun:

oilaviy shifokorlarning
malakasini muntazam oshirish;

tibbiy xodimlarni zamonaviy
texnologiyalar bilan ishlashga o‘rgatish;

aholi o‘rtasida keng tushuntirish
ishlarini olib borish;

mahalla va tibbiyot muassasalari
hamkorligini kuchaytirish;

raqamli tibbiy xizmatlarni
rivojlantirish;

aholi murojaatlarini tahlil
qilish va ular asosida aniq chora-tadbirlar belgilash muhim ahamiyatga ega.

Xulosa

“Oila poliklinikalari” tizimining joriy etilishi tibbiy xizmatni aholiga yaqinlashtirish,
profilaktikaga ustuvor ahamiyat berish va inson salomatligini muntazam nazorat qilish
imkoniyatlarini kengaytiradi.

Eng muhimi, bu tizim orqali
tibbiyotga munosabatni ham o‘zgartirish imkoniyati paydo bo‘ladi. Ya’ni fuqaro faqat
kasal bo‘lganda shifokorga murojaat qiladigan emas, balki o‘z salomatligi uchun
muntazam ravishda mas’uliyat his qiladigan shaxsga aylanishi kerak.

Zero, sog‘lom inson — sog‘lom
oilaning, sog‘lom oila — sog‘lom jamiyatning asosidir. Shu ma’noda oilaviy tibbiyotni
rivojlantirish nafaqat tibbiyot sohasining, balki butun jamiyat farovonligining
muhim sharti hisoblanadi.

Xalq deputatlari Beruniy tumani Kengashi deputati Razzakova Pardagul Kuzibayevna