Jazoni ijro etishda qonun ustuvorligi va insonparvarlik tamoyillari

✅ O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksi 1997-yil 25-apreldagi 409-I-sonli Qonun bilan tasdiqlangan bo‘lib, jazolarni ijro etish tartibi va shartlarini, mahkumlarni axloqan tuzatish, ularning huquq va qonuniy manfaatlarini ta’minlash bilan bog‘liq munosabatlarni tartibga soladi.

✅ Jinoyat-ijroiya qonunchiligining asosiy vazifalaridan biri — sud tomonidan tayinlangan jazoning ijrosini ta’minlash bilan bir qatorda, mahkumlarni axloqan tuzatish, yangi jinoyatlar sodir etilishining oldini olish hamda ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishdan iborat.

✅ Kodeksda jinoyat-ijroiya qonunchiligining muhim prinsiplari ham belgilab berilgan. Xususan, qonuniylik, adolat, insonparvarlik, demokratizm, jazoni ijro etishda tabaqalashtirish va yakka tartibda yondashish, majburlov choralarini oqilona qo‘llash, mahkumlarning qonunga itoatkor xulq-atvorini rag‘batlantirish hamda ularning sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish asosiy tamoyillar sifatida belgilangan.

✅ Shuningdek, jazoni ijro etish uchun qonuniy kuchga kirgan sud hukmi, ajrimi yoki qarori, amnistiya yoki avf akti huquqiy asos bo‘lib xizmat qiladi. Bu esa jazoni ijro etish jarayonida qonuniylik va sud hujjatlariga qat’iy rioya etish muhim ahamiyatga ega ekanini ko‘rsatadi.

✅ Jinoyat-ijroiya tizimi faqat jazoni o‘tash bilan cheklanib qolmay, insonni to‘g‘ri yo‘lga qaytarish, uni jamiyatga qayta moslashtirish va kelgusida huquqbuzarliklar sodir etilishining oldini olishga ham qaratilgan. Shu bois mahkumlar bilan ishlashda ta’lim, mehnat, tarbiyaviy ta’sir va ijtimoiy moslashuv choralarining ahamiyati katta.

✅ Ayniqsa, mahkumlarning huquq va qonuniy manfaatlarini ta’minlash, ularga nisbatan insonparvar munosabatda bo‘lish, sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish huquqiy davlatning muhim talablaridan hisoblanadi. Kodeks normalari mahkumlarni qiynoqqa solish, g‘ayriinsoniy yoki kamsituvchi muomaladan himoya qilishga qaratilgan xalqaro-huquqiy prinsiplarni ham inobatga oladi.

✅ Bugungi kunda jinoyat-ijroiya sohasida qonun ustuvorligini ta’minlash, mahkumlarning huquqlarini kafolatlash va ularni jamiyatga qayta integratsiya qilishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu jarayonda davlat organlari, huquqni muhofaza qiluvchi idoralar, mahalliy Kengashlar va jamoatchilikning hamkorligi muhim ahamiyat kasb etadi.

Xalq deputatlari tuman Kengashi deputati K.N. Haydarov