“O‘zboshimchalik bilan egallab olingan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga bo‘lgan huquqlarni e’tirof etish to‘g‘risida”

Mazkur Qonun fuqarolar, yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda rezident yuridik shaxslarning ayrim hollarda hujjatlari to‘liq rasmiylashtirilmagan yoki o‘zboshimchalik bilan egallab foydalanilgan yer uchastkalari va ularda qurilgan bino-inshootlarga bo‘lgan huquqlarini qonuniy asosda e’tirof etish tartibini belgilaydi.

Qonun 2024-yil 5-avgustda qabul qilingan bo‘lib, 2024-yil 8-noyabrdan kuchga kirgan.

Qonunning asosiy maqsadi:
o‘zboshimchalik bilan egallangan yer uchastkalarini huquqiy jihatdan tartibga solish;

fuqarolarning mulkiy huquqlarini himoya qilish;

yer munosabatlarida qonuniylikni ta’minlash;

ko‘chmas mulkni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish imkoniyatini yaratishdan iborat.


Qonun kimlarga tatbiq etiladi?

Qonun quyidagi shaxslarga nisbatan qo‘llaniladi:

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolariga;

mamlakat hududida doimiy yashovchi fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga;

yakka tartibdagi tadbirkorlarga;

rezident yuridik shaxslarga.


Qaysi holatlarda huquqlar e’tirof etilishi mumkin?

2018-yil 1-mayga qadar o‘zboshimchalik bilan egallangan yer uchastkalari;
hujjatda ko‘rsatilgan maydondan ortiqcha egallangan yerlar;
avvalgi umumdavlat aksiyasi doirasida hal etilmagan murojaatlar;
2021-yil 8-iyungacha hokim qarori bilan ajratilgan, biroq tasdiqlanmagan yer uchastkalari;
bog‘dorchilik va uzumchilik shirkatlari hududidagi turar joylar;
kichik sanoat zonalaridagi ayrim obyektlar;
xususiylashtirilgan binolar egallagan yer uchastkalari.

Huquqlar quyidagi shartlar bajarilganda e’tirof etiladi:
yer uchastkasi boshqa shaxslarga ajratilmagan bo‘lishi;
elektron auksionga qo‘yilmagan bo‘lishi;
yer bo‘yicha nizo mavjud bo‘lmasligi;
yer va mol-mulk soliqlari bo‘yicha qarzdorlik bo‘lmasligi;
qonunda belgilangan muddatlarda bino yoki inshoot qurilgan yoki qurilishi boshlangan bo‘lishi.

Mazkur Qonunga muvofiq:
yer uchastkasiga ijara huquqi e’tirof etiladi;
undagi bino va inshootlarga mulk huquqi e’tirof etiladi.

Ijara muddati:
yakka tartibdagi uy-joylar uchun — 99 yil;
boshqa yer uchastkalari uchun — 49 yil.

Mazkur Qonun:
fuqarolarning mulkiy huquqlarini himoya qiladi;
uzoq yillardan buyon hujjatlari rasmiylashtirilmagan ko‘chmas mulklarni qonuniylashtirish imkonini yaratadi;
yer munosabatlarini tartibga solishga xizmat qiladi;
davlat kadastri va ko‘chmas mulk hisobini takomillashtirishga yordam beradi;
mulkdorlarning huquqiy kafolatlarini mustahkamlaydi.

O‘RQ–937-son Qonun yer va ko‘chmas mulk sohasida mavjud ayrim huquqiy muammolarni qonuniy asosda hal etishga xizmat qiluvchi muhim normativ-huquqiy hujjat hisoblanadi. Unda belgilangan shartlarga rioya qilgan fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari o‘zlari foydalanayotgan yer uchastkalariga hamda ularda qurilgan bino va inshootlarga bo‘lgan huquqlarini qonuniy tartibda e’tirof ettirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.